Maakprocessen b/B

Beschrijving maakproces videoclip ‘’Bitterzoet’’.

In januari 2020 kwam Eefje de Visser met haar nieuwe albumrelease ‘’Bitterzoet’’. Voor deze release wilde Eefje iets nieuws proberen. Het begon volgens haar allemaal met het idee om een vernieuwende liveshow te maken. Voor het album ‘’Bitterzoet’’ heeft Eefje vier jaar de tijd genomen. Voorheen had ze niet voldoende tijd en ervaring om hetgeen wat ze voor ogen had te kunnen realiseren. Het was haar vierde plaat en ze wilde een verschil kunnen maken. Weer opnieuw opvallen bij het publiek. Ze zocht als artiest altijd naar een iets meer avant-gardistische richting. Ze geeft aan dat sommige artiesten puur muziek maken en visueel iets moois kunnen neerzeten, maar dat ze hierin mist dat er een specifiek verhaal wordt verteld. Eefje probeerde dit altijd al in haar muziek te verwerken, maar geeft aan dat dit een lang leerproces is geweest. Ze raakt geïnspireerd door artiesten zoals David Bowie, Björk en Kate Bush. Deze artiesten hebben sterke videoclips, choreografie en decorgebruik. Een geheel eigen esthetiek en stijl, die interdisciplinair wordt gecreëerd en vormgegeven. Wat ze daar cool en indrukwekkend aan vindt, is dat ondanks dat het voor een groot publiek is, het iets onvervangbaars heeft. Deze artiesten zijn echt popiconen met een duidelijk artistiek kantje. Daarnaast geeft Eefje aan ook door Solange en Rosalia geïnspireerd te zijn. Deze artiesten durven showelementen te verwerken in hun liveshows, zonder dat het meteen een soort platte playback act zonder diepte wordt. Een geloofwaardige liveshow met veel showelementen, waarbij er geen gêne is rondom het idee over popmuziek en popartiesten. Eefje wilde hierin dus een geheel eigen vorm vinden voor haar liveshows en videoclip. Ze had het idee in haar hoofd om zangeressen achter haar te hebben, die naast zingen ook dansen. Ze had hierover een goed gevoel, omdat ze dit nog niet eerder had gezien. Ze geeft aan dat er vaak wordt gewerkt met zangeressen óf danseressen.
Ongeveer 9 maanden voor de release begon Eefje met het verzamelen van beeldmateriaal ter inspiratie. Ze maakte een moodboard om te kijken welke sfeer goed past bij de muziek en ze zocht video’s op van verschillende dansvormen en -stijlen. Zo keek ze naar Chinese, Indiase en vele andere Oosterse dansvormen. Daarnaast raakte ze geïnspireerd door Fred Astaire en Anne Teresa De Keersmaeker. Ze geeft aan uren te hebben gespendeerd op Youtube om van alles te bekijken en inspiratie op te doen. Op een gegeven moment dacht Eefje aan het feit dat ze vroeger als kind heel gebiologeerd kon kijken naar schoonschaatsers. De combinatie van de pakjes, die soms heel lelijk en mooi tegelijk zijn en het schoonschaatsen sprak haar altijd al een beetje aan. Om deze reden is ze dit verder gaan onderzoeken en kwam ze uiteindelijk, door het algoritme van Youtube, terecht bij het synchroonzwemmen. Veel mensen denken natuurlijk bij synchroonzwemmen aan het zwemmen in het water, maar de dansjes voorafgaand aan het zwemmen trokken voornamelijk Eefje haar aandacht. Deze dansjes duren meestal niet langer dan een halve minuut. Eefje geeft aan een bepaalde schoonheid te zien in deze dansvorm. Ze dansen synchroon en maken dan bloemachtige vormen. Het sprak haar aan dat de schoonzwemmers samen aan een gehele constructie werken, waarbij iedere danseres een deeltje is van deze constructie. De schoonheid in symmetrie en het magische gevoel dat wordt gegeven door de combinatie van de pakjes, de make-up en de soort van bijna enge gemaakte uitstraling die de danseressen hebben. Eefje was in deze fase nog erg onzeker over de keuze om te gaan werken met een choreografie. Ze heeft toen om deze reden een kleine try-out gedaan voor 8 bekenden. Deze try-out vond ook ongeveer 9 maanden voor de release de videoclip plaats en werd goed ontvangen. Toen ze deze positieve feedback kreeg, besloot ze haar plan om met choreografie te werken echt door te zetten en Tobias Jansen a.k.a. Tobi Johnson te betrekken bij het maakproces.

Tobias Jansen is een bevriende Vlaamse regisseur waar Eefje vaker mee heeft samengewerkt. Ze beschrijft Tobias als een eigenwijze regisseur met een geheel eigen stempel, die zij erg goed vindt. Tobias zelf geeft aan dat hij graag in het moment werkt en vaak nog geen concrete plannen heeft voorafgaand aan het filmen, maar zich graag laat leiden door het proces en inspeelt op waardevolle momenten. Eefje vertelt dat ze nooit helemaal haar ei kwijt kon in het maakproces van haar videoclips. Veelal willen regisseurs, in haar ervaring, zoveel mogelijk zelf bedenken, bepalen en vormgeven. Deze keer heeft Eefje duidelijk aangegeven dat het uitgangspunt de choreografie moest zijn en heeft ze gevraagd of Tobias hier iets bij kon bedenken en hiervoor open stond. Tobias vond het een interessant vertrekpunt. Samen hebben ze de demo’s van haar nieuwe album beluisterd en heeft Eefje gevraagd aan Tobias of hij hier ideeën bij had en heeft ze haar ideeën met hem gedeeld. Ze hebben vervolgens samen het beeldmateriaal wat Eefje had verzameld bekeken. De beelden van de synchroonzwemmers sprak Tobias in het bijzonder aan vanwege de kille sfeer en setting waarin deze choreografie plaatsvindt. Hij vond het een rare sfeer hebben, iets militairs, iets engs en niet direct iets moois. De schoonheid is wel direct aanwezig vanwege de synchroonzwemmers, de choreografie, de kleding en de make-up, maar dat viel Tobias niet als eerste op. Hij vond dit een mooi ankerpunt om vanuit te werken en kreeg het idee om een soort virale sfeer te creëren. Hij had het idee om Eefje weer te geven als een soort virus in een lichaam. Ze doet zich voor alsof ze erbij hoort en meedoet, maar langzaam tast ze de groep aan en moordt ze hen uit. Tobias vertelt vooral bezig geweest te zijn met hetgeen wat hij voelt over te brengen in de videoclip. Het mysterieuze waar je niet de vinger op kan leggen, maar wel een duidelijk gevoel overbrengt. Tobias heeft het nummer meerdere keren beluisterd en heeft in zijn hoofd geprobeerd het nummer uit te leggen. Wat wordt er nou eigenlijk gezegd en hoe zou een videoclip dit gevoel kunnen ondersteunen. Tobias deelt vervolgens zijn ideeën mondeling met Eefje. Samen luisteren ze naar het nummer en ondertussen vertelt Tobias hoe hij het voor zich ziet en welke ideeën hij heeft. Zo bespreken ze het hele nummer. Wat wordt er nou eigenlijk gezegd en hoe zou een videoclip hierin kunnen ondersteunen. Tobias wilde graag met verschillende decors en make-up werken, om zo de videoclip dynamisch te maken. Eefje was op haar beurt erg enthousiast over de ideeën van Tobias. Zowel Eefje als Tobias wilden allebei een videoclip creëren waarin het verhaal niet geheel duidelijk is. De videoclip is volgens Eefje vrij te interpreteren. Zo kan iedereen zijn eigen fantasie loslaten op het verhaal. Eefje heeft Tobias zoveel mogelijk vrijgelaten in het vormgeven van zijn ideeën. Het absurde en bevreemdende gevoel dat men krijgt bij het bekijken van de videoclip is volgens haar echt Tobias zijn ding, zijn kracht. Het heeft iets heel subjectiefs en het kan je niet volledig grijpen. De kijker weet niet goed waar het nou precies over gaat. Eefje vertelt dat ze elkaar hierin goed konden vinden. Ze wilde dat het verhaal niet te letterlijk zou worden verteld. De openheid en losheid van de videoclip heeft volgens Eefje een bepaalde kracht, die ze voorheen eerder onbewust in zette. Door haar ervaring en de vele gesprekken/interviews die ze heeft moeten doen over haar werk is ze hier meer over gaan nadenken en is ze dit bewuster gaan inzetten. Ze geeft aan dat ze gemakkelijk haar interpretatie van de videoclip zou kunnen delen met de wereld, maar dat het eindproduct daardoor niet beter zou worden. Ze geeft zelfs aan dat dit het geheel misschien zelfs lelijker zou maken. Het past niet bij haar als persoon en bij haar als artiest. Ze vindt dat het product haar schoonheid hierdoor eventueel zou verliezen.     

Tobias geeft aan dat hij vaak de ruimte neemt om alle ideeën rustig te laten borrelen in zijn hoofd voordat hij deze op papier zet. Op het moment dat ze echt willen gaan starten met de productie schrijft Tobias het scenario en het concept zo goed mogelijk uit en verstuurd hij deze via de mail naar Eefje. Vervolgens zijn Eefje en Tobias opzoek gegaan naar een productiehuis en een dansgroep. Ze vonden een Belgisch productiehuis ‘’De Mensen’’, die normaal gesproken werken aan grote commerciële opdrachten, maar de laatste tijd zich ook meer wilden gaan richten op artistiekere opdrachten door hierin te investeren. Zo zag het productiehuis de videoclip van Eefje niet per se als een klus om geld mee te verdienen, maar meer voor de uitbreiding van hun eigen portfolio, om te laten zien waar ze achter staan binnen het werkveld en met de hoop hierdoor in de toekomst eventueel nieuwe opdrachten binnen te halen. Hierdoor konden Eefje en Tobias samenwerken met een groot productiehuis, wat veel mogelijkheden gaf voor het maken van de videoclip. Naast het vinden van een goed productiehuis hebben Eefje en Tobias zelf ook nog specifieke mensen betrokken bij het maakproces. Zo heeft Eefje zelf gezocht naar een stylist waarvan zij vindt dat dit goed zou passen bij het concept van de videoclip en heeft Tobias zijn voorkeur opgegeven voor een specifieke director of photography (DOP/ cameraman), omdat goed camerawerk een erg belangrijke bijdrage heeft aan het eindproduct, de videoclip.
   Nadat ze een productiehuis hadden gevonden, zijn ze opzoek gegaan naar een geschikte groep synchroonzwemmers. Ze kwamen in aanraking met Synchro Klub de Flamingo’s en zij wilden graag meewerken aan de videoclip. Deze groep doet normaliter choreografie aan de kant voor 5 á 20 seconden. Tobias en Eefje hebben dat uitvergroot naar 3 minuten. Dit was voor de groep nieuw en onbekend. Eefje is samen met Tobias gaan kijken naar een repetitie van de groep. Tobias heeft toen direct aangegeven welke beelden hem het meeste aanspreken, maar hij geeft aan dat op dit moment vooral Eefje een grote bijdrage had en voor hem een bron aan inspiratie was. Zij gaf namelijk aan welke bewegingen haar aanspraken. Tobias keek meer toe op de achtergrond om te kijken hoe hij dit kon verwerken of op beeld zag in zijn hoofd. De leider van de groep is vervolgens direct gaan oefenen met de groep naar aanleiding van de reacties van Eefje en Tobias. 
Samen met het productiehuis zijn Eefje en Tobias gaan zoeken naar een filmlocatie voor de videoclip. Het was best een ding om een beschikbaar zwembad te vinden. Tobias geeft aan dat hij bijna bereid was om de stekker uit het hele project te trekken. Ze konden in heel België geen geschikt zwembad vinden, die open stond voor twee achtereenvolgende filmdagen en voldeed aan de eisen van de synchroonzwemmers. Zij gaven aan een olympisch zwembad nodig te hebben met een diepte van +- 2,5 meter. Op dit moment in het proces vond Tobias dat het productiehuis onvoldoende aandacht had voor dit project. Uiteindelijk vonden ze 4 á 5 dagen voor de filmdagen een geschikt zwembad. Vervolgens hebben ze daar in twee dagen de videoclip opgenomen. Tobias heeft tijdens de filmdagen de volledige leiding genomen over het proces. In eerste instantie was er de zorg vanuit Eefje en het productiehuis dat twee filmdagen niet voldoende zou zijn. Ze dachten meer tijd nodig te hebben om alles te schieten. Daarnaast hoorde Tobias en Eefje op het laatste moment dat de synchroonzwemmers niet beide dagen aanwezig konden zijn. Eefje kon op dit punt in het maakproces niet veel betekenen in de zoektocht naar nieuwe dansers in verband met andere belangrijke afspraken. Om die reden heeft Tobias samen met het productiehuis gezocht naar dansers en hebben zij de choreografie aangeleerd aan de nieuwe dansers. Ze besloten de dansgroep heftig op te maken, zodat de kijker niet doorheeft dat je te maken hebt met twee verschillende groepen dansers. Al met al begonnen de filmdagen begonnen hierdoor met een lichte spanning in het team. Uiteindelijk is het volledig gelukt om alles binnen twee dagen te schieten. Tobias is volgens Eefje erg sterk in het werken in het moment. Hij heeft geen uitgewerkt draaiboek, maar kijkt naar wat er voorvalt in het moment. Tobias geeft aan dat je hierdoor oprechte momenten in beeld krijgt en die krijg je volgens hem niet wanneer je alles volledig uitdoktert. Volgens Eefje enthousiasmeert Tobias je en stuurt hij je aan waar nodig. Hij had bijvoorbeeld tips over de mimiek van Eefje. Eefje moest heel koel en gevaarlijk overkomen. Van nature heeft Eefje eerder de neiging om een meer vriendelijke en pleasende houding aan te nemen. 
Tijdens het maakproces verschilden Eefje en Tobias soms van mening. Zo wilde Tobias vooral graag de kille sfeer en verlichting van het zwembad verwerken in de videoclip. Eefje daarentegen wilde eerder een minder kille sfeer en juist een bepaalde romantiek naar voren laten komen. Eefje en Tobias hebben hier samen gesprekken over gevoerd. De decorbouwer van het productiehuis heeft er uiteindelijk bij toeval voor gezorgd dat Tobias en Eefje elkaar hierin in het midden troffen. De styling en het decorgebruik, waarbij planten en bloemen werden gebruikt, in de kille setting van het zwembad. Er waren in totaal drie scenes waarin de combinatie van het kille van het zwembad en de romantiek van de styling en het decor op een mooie manier samenkwamen. Eefje en Tobias waren beide erg tevreden over deze combinatie en de uitwerking hiervan. In deze periode was Eefje tegelijkertijd erg druk met alles rondom de release van haar nieuwe album. Hierdoor had ze op dit punt in het maakproces niet altijd een helder beeld van waar ze stonden in het proces en wat nodig was. Eefje geeft aan dat ze tijdens de maak van eerdere videoclips geleerd heeft om bij onvrede haar punt te maken en aan te durven geven wanneer iets niet kloppend is voor haar gevoel. Tijdens het maakproces van de videoclip ‘’Bitterzoet’’ was dit voor haar gevoel niet vaak nodig. Eefje geeft aan dat dit voornamelijk voortkomt uit het vertrouwen dat ze heeft in Tobias als regisseur en persoon. Ze houdt van zijn stijl en kan zich vinden in zijn gevoel voor een smaak. Eefje geeft aan dat het in dit maakproces niet nodig is geweest om veel op- en aanmerking te maken, maar dat dit net zo goed wel het geval had kunnen zijn. Het verschilt volgens haar per maakproces en per samenwerking in hoeverre het nodig is om op je strepen te staan. In het maakproces met Tobias kon Eefje soms volledige delen loslaten en overlaten op Tobias. Op momenten dat Eefje voelde dat er iets niet klopte, heeft ze dit wel aangegeven. Nadat al het materiaal gefilmd was, is Tobias samen met de editor van het productiehuis begonnen aan de montage. Eefje vertelt dat in deze fase van het maakproces veel en gedetailleerd mailcontact plaatsvindt over de montage, waarbij de videoclip volledig wordt uitgewerkt van minuut tot minuut. Eefje gaf aan de montage van de videoclip nog niet helemaal goed te vinden. Ze vond de muziek niet mooi flowen met de beelden. Ze heeft toen zelf gevraagd om het ruwe materiaal en heeft een stukje van de videoclip zelf geëdit om zo te laten zien wat ze bedoelde. Het editen was toen al volledig afgerond, maar op gebied van timing heeft Eefje kleine aanpassingen gemaakt in de montage. Het editen en de montage is volgens Eefje vaak een ingewikkeld proces. Ze vertelt dat er heel veel aanpassingen gedaan moeten worden, voordat de montage echt is afgerond. Op dit punt in het maakproces is Eefje erg betrokken en zit ze er naar eigen zeggen bovenop. Eefje geeft aan dat ze in het maakproces vanuit vertrouwen veel kan loslaten. Wanneer het eindproduct in zicht komt, kijkt Eefje goed naar hoe dit past bij haarzelf, haar muziek en hetgeen wat ze wil uitdragen. Op dit moment in het maakproces worden er dus nog aanpassingen gedaan door Eefje of op verzoek ván Eefje.  Het uiteindelijke product moet heel erg passen bij haar als persoon en bij haar als artiest. Eefje geeft aan dat ze geleerd heeft om in het begin van het maakproces hier al mee bezig te zijn. Ze kiest om deze reden iemand waarvan ze denkt dat die goed aansluit bij haar denkbeelden en conceptualiseringen. In het verleden deed ze dit niet bewust en liep ze er soms ook tegenaan dat ze niet altijd geheel tevreden was met het eindproduct. Ze geeft nogmaals aan dat het vertrouwen in de ander erg belangrijk is. Wanneer je de ander niet vertrouwt in zijn of haar kunnen, dan weet je al dat het maakproces eventueel zal leiden naar een eindproduct wat geen voldoening geeft of niet hetgeen is wat Eefje wil weergeven. Tijdens de montage van de videoclip was er een klein frustratiemoment over het gebruik van bepaalde typografie/lettertype in de intro van de videoclip. Eefje had aangegeven hier niet content mee te zijn, maar op Tobias zijn beurt gaf hij aan dat hij dit juist heel erg vindt passen bij de sfeer van de videoclip. Eefje en Tobias hebben hier lang over gediscussieerd, maar uiteindelijk heeft Tobias Eefje kunnen overtuigen en heeft ze hierin een concessie gemaakt en hem zijn zin gegeven.